بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
142
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
عظيم نافع بود و بسيار كس به همين صحت يافتند و ديدم كه برگ شلغم را كوفتند و دو سه روز گذاشتند و بعد از ان در حمام بر خود ماليدند هر جاى كه كر بود مدتى به اين طور ساختند و بعد از ان به آب گرم شستند صحت يافتند و بعضى مكرر كردند و تمام بصلاح آمدند و اگر بدين تدبير زائل نشود بعد از آنكه كهنه شده باشد بماليدن داروهاى قوى علاج بايد كرد چه بسيار بود كه زود دواها بران نمالند و بخارات آن بجگر باز رسد و سوء القنيه و ورم پديد آيد و اين مجربست و اين حال دلالت كند بر آنكه اين ماده گرم فضلهايست كه از جگر دفع مىشود و بسيار مناسبت تام ميان و جگر و دست بيشتر بر دست و ميان انگشتان اولا ظاهر شود بيان دواهاى ماليدن بگيرند ريبق كشته و اشنان و سركين خشك سفيد سنگى و مردار سنگ و گوگرد و سفيداب اريزيز راستار است و جمله را سحق و نخل كرده در روغن كنجد همچو مرهم ساخته بر محل علت در حمام طلا كنند و بعد ساعتى بطبيخ چون رختشوى بشوئيد و اگر ريش و خشكريشه بسيار بود با سركه و روغن گل آميخته طلا كنند ديگرى تخم ريواج بيست درم مغز دانه زرد آلوى تلخ مثل آن سيماب كشته بيست درم نمك پنج درم جمله را كوفته و بيخته به سركه بسرشند و يا جغرات و با آرد كنجد طلا كنند اندر حمام ديگرى گوگرد و سيماب كشته زراوند طويل برابر كوفته و بيخته در ماست گاوى سرشته طلا كنند ديگرى زرنيخ زرد و زراوند و مرداشق و عدس و عدس و مردارسنگ و كندش و بادام تلخ از هر يكى جزوى كوفته و بيخته با روغن زيت يا كنجد همچو مرهم سازند و طلا كنند ديگرى لاى و كف سيل مكررا طلا كنند و بس بشويند ديگرى گوگرد و سيماب كشته را اندر موم روغن زنند و بدان كر كهنه چرب مىكنند و هر روز در حمام به آب اشنان يا چون يا صابون مىشويند ديگرى شيطرج تازه كوفته با جغرات در حمام مىمالند و اگر سخت مىسوزد و مىشويند و آب برغست و فيجن مقدار ضرورت تنها ماليدن هم نافع آيد ديگرى نوسادر مسحوق را با روغن گاوى در گرمابهء كر خشك مىمالند و بعد چند ساعت مىشويند ديگرى اهك بيخته را در جغرات گاوى زنند و شب زير ستاره زنند و صباح از ان زرد آب بر كر كهنه بمالند و بگذارند تا خشك شود و چون درهم كشد قيماق جغرات بمالند و چون بطرقد و زرد آب از آن رود حمام زنند و بروغن چرب مىدارند تا به صلاح آيد و گاه باشد كه در ماليدن افراط كنند و از تاب آن حرارت و تپ شود پس در ماليدن احتياط كنند و مبالغه نكنند ديگرى هربق را نرم بسايند و در روغن گرم اندازند و به كر كهنه خواه كر تر و خواه خشك بمالند و بعد سه روز يا هفته حمام زنند تمام بصلاح آيد و بدانكه اسباب تولد جكه يعنى خاريدن تن بىبثره